Od redakcji! Dzisiaj, tj. 27 kwietnia 2026 roku, do redakcji czasopisma „BOBOWAODNOWA” wpłynął list od Krzysztofa Ligęzy (dane adresowe do wiadomości redakcji) informujący o petycji złożonej do Prezydenta RP w sprawie systemowych wad mechanizmu nakładania kar za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Autor petycji zwraca się do Prezydenta RP o skorzystanie z inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do nowelizacji ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Jak słusznie stwierdza Autor petycji problem dotyczy setek tysięcy Polaków. List Krzysztofa Ligęzy został opublikowany w wersji oryginalnej.
xxx
Szanowny Panie Redaktorze,
na biurko Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej trafiła kompleksowa petycja obywatelska, stanowiąca pogłębioną analizę systemowych wad mechanizmu nakładania kar za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Dokument wskazuje na potrzebę przywrócenia równowagi między skutecznością cyfrowych narzędzi państwa a gwarancjami ochrony praw obywateli.
Marginalizacja problemu w debacie publicznej
Pomimo że problem dotyczy setek tysięcy Polaków, w przestrzeni medialnej dominuje narracja koncentrująca się głównie na wysokości opłat sankcyjnych, które mogą sięgać nawet 9 610 zł. Znacznie rzadziej analizowane są przyczyny zjawiska – w szczególności brak systemowych mechanizmów zapobiegawczych.
W kontekście postępującej cyfryzacji państwa, widocznej m.in. ostatnio przy wdrażaniu Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF), pojawia się pytanie o sposób wykorzystania narzędzi informatycznych. W przypadku systemu ubezpieczeń OC służą one przede wszystkim wykrywaniu naruszeń po fakcie, a nie zapobieganiu im.
W praktyce możliwe byłoby np. wprowadzenie obowiązkowego systemu ostrzegania obywatela o zbliżającym się końcu ochrony ubezpieczeniowej. Obecny model nie przewiduje jednak takich rozwiązań w sposób powszechny i systemowy. Generuje on ponadto trudne do jednoznacznego oszacowania koszty oraz napięcia społeczne. W znacznej części można by ich uniknąć poprzez wdrożenie najprostszego rozwiązania – obowiązkowego systemu powiadomień.
Istota problemu: „pułapka informacyjna” przy zakupie pojazdu
Szczególnie problematyczna jest sytuacja po zakupie używanego pojazdu. Przejęta od poprzedniego właściciela polisa OC wygasa z końcem okresu ubezpieczenia, ale nie odnawia się automatycznie. W praktyce wielu nowych właścicieli nie otrzymuje jednoznacznej informacji o tym mechanizmie.
Powstałe w ten sposób krótkotrwałe przerwy w ubezpieczeniu są następnie wykrywane na podstawie danych rejestrowych, a Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny nakłada ryczałtowe opłaty za okres już zakończony – także wtedy, gdy pojazd został ponownie ubezpieczony i nie doszło do żadnej szkody.
W rezultacie sankcja:
dotyczy formalnej przerwy w przeszłości,
jest nakładana bez wcześniejszego ostrzeżenia,
nie pozostaje w bezpośrednim związku z powstaniem szkody ani faktycznym używaniem pojazdu.
W odniesieniu do obowiązujących przepisów można wskazać również szereg wątpliwości o charakterze proceduralnym i prawnym, w szczególności dotyczących zakresu kontroli nad nakładanymi opłatami oraz realnych możliwości odwołania się od nich.
Stanowisko Kancelarii Prezydenta RP
Petycja została złożona w Kancelarii Prezydenta RP 26 stycznia 2026 r., natomiast jej publikacja
w Biuletynie Informacji Publicznej nastąpiła dopiero 15 kwietnia.
W odpowiedzi z dnia 24 kwietnia 2026 r. Kancelaria Prezydenta RP potwierdziła, że problem ma charakter powtarzalny:
„Podnoszone przez Pana kwestie znane są Kancelarii także z innych pism napływających do Prezydenta RP, głównie są to indywidualne skargi na brak możliwości odwołania się w trybie administracyjnym.”
Sprawa została przekazana przez KPRP do Ministerstwa Finansów. W odpowiedzi wskazano ponadto, że ewentualne zmiany wymagają inicjatywy ustawodawczej i poparcia większości parlamentarnej. W piśmie nie odniesiono się natomiast do przysługujących Prezydentowi RP kompetencji w zakresie skierowania obowiązujących przepisów do kontroli konstytucyjnej przez Trybunał Konstytucyjny, mimo że petycja podnosi również wątpliwości w tym zakresie.
Sygnał z Naczelnego Sądu Administracyjnego
W piśmie uzupełniającym do petycji wskazano na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2026 r. (II GSK 2895/25), w którym podkreślono znaczenie zapewnienia obywatelowi realnych gwarancji sądowej kontroli w sprawach dochodzonych z wykorzystaniem instrumentów właściwych dla sfery prawa publicznego. Może mieć ono istotne znaczenie dla dalszej oceny tego modelu sankcyjnego.
„Cyfrowy młot” a sprawa polska
Temat wykracza poza problem opłat i dotyczy modelu działania państwa w warunkach postępującej automatyzacji i cyfryzacji. Powstaje pytanie, czy rozwój rozmaitych opcji cyfrowych stanie się kolejnym „młotem na obywateli” – instrumentem bezdusznej represji – czy też będzie służył realnemu ułatwianiu ich życia.
Brak refleksji i rzetelnej, szerokiej debaty publicznej nad tego typu rozwiązaniami rodzi ryzyko utrwalenia modelu, w którym automatyzacja procesów administracyjnych rozwija się znacznie szybciej niż gwarancje ochrony praw obywatelskich. Istnieje ponadto zagrożenie, że model ten – jeśli zostanie uznany za „skuteczny operacyjnie” – będzie w przyszłości powielany w innych obszarach życia publicznego, a nawet w innych państwach.
Pełna treść petycji wraz pismem uzupełniającym dostępna jest w BIP Prezydenta RP:
https://www.prezydent.pl/bip/petycje/petycje-2026/petycja-dotyczaca-ustawy-o-ubezpieczeniach-obowiazkowych-ubezpieczeniowym-funduszu-gwarancyjnym-i-polskim-biurze-ubezpie,118692
Niniejsza informacja prasowa stanowi jedynie zarys tematu. Do petycji dołączono aneks porównawczy, przedstawiający modele egzekwowania obowiązku ubezpieczenia OC w wybranych państwach członkowskich UE oraz w Wielkiej Brytanii, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmów ostrzegawczych, proporcjonalności sankcji oraz zakresu ochrony proceduralnej obywatela.
Uzupełnienie petycji rozwija kluczowe wątki dotyczące przejrzystości finansowej systemu, jego efektywności ekonomicznej oraz kosztów funkcjonowania po stronie państwa. Wskazuje przy tym jednoznacznie na systemowy charakter problemu oraz brak równowagi między skutecznością egzekucji a ochroną praw obywateli.
Z poważaniem,
Krzysztof Ligęza
