Od redakcji! Autorem tekstu jest DC – https://nczas.info/2025/08/01/81-rocznica-powstania-warszawskiego-te-zabytki-niemcy-zniszczyli-bezpowrotnie/. Na zdjęciu tytułowym ulica Marszałkowska w Warszawie podczas Powstania Warszawskiego / fot. Wiki.
xxx
81 lat temu wybuchło powstanie warszawskie. Konsekwencje kulminacyjnego momentu operacji „Burza” były przeróżne, zarówno pozytywne jak i negatywne. Najmocniej ucierpiała na powstaniu sama Warszawa, która została zrównana z ziemią.
Po porażce powstania warszawskiego Niemcy celowo zniszczyli miasto, mimo deklaracji niemieckiego dowództwa na początku października o zobowiązaniu się do „ochrony obiektów o dużej wartości historycznej, kulturalnej lub duchowej”. Rozkaz wyburzenia miasta wydał Heinrich Himmler.
Miesiącami nad Warszawą unosiły się dymy i popiół. Był to efekt niszczenia kościołów, bibliotek, pałaców, szkół i całych dzielnic. Trwało to aż do stycznia 1945 roku, gdy ponad 84 proc. budynków na lewym brzegu Wisły było zniszczonych.
Za zniszczenie Warszawy odpowiadały Sprengkommando i Brandkommando. Działały w sposób systematyczny. Codziennie wysadzano kolejne kamienice, pałace i kościoły.
Wcześniej budynki były plądrowane. Zbiory zaś wywożono w głąb Niemiec. Rzeczy nieprzedstawiające wartości użytkowej lub artystycznej zaś palono na miejscu.
„Super Express” opisał, jakie zabytki bezpowrotnie straciliśmy w wyniku działań niemieckich w Warszawie.
„Wśród największych strat znajduje się Zamek Królewski, będący przez wieki symbolem polskiej państwowości. Już we wrześniu 1939 roku został uszkodzony przez niemieckie bomby, a dobiła go eksplozja przygotowana przez Niemców po Powstaniu. Budowla została wysadzona w powietrze, mimo że nie miała już żadnego znaczenia strategicznego” – czytamy.
Przepadły też wnętrza, dzieła sztuki i dokumenty przechowywane wewnątrz.
„Odbudowa Zamku ruszyła dopiero w czasach PRL-u, a zakończyła się oficjalnie dopiero w latach 80. XX wieku” – zaznaczono.
„Bezwzględnemu niszczeniu uległy także największe polskie biblioteki. Biblioteka Ordynacji Krasińskich, przechowująca bezcenne rękopisy, starodruki i archiwalia, została najpierw ograbiona, a następnie podpalona. Według szacunków historyków, zniszczono aż 95% proc. jej zbiorów – w tym dokumenty dotyczące historii Polski sięgające czasów średniowiecznych. Podobny los spotkał Bibliotekę Przeździeckich, Bibliotekę Ordynacji Zamoyskich oraz Bibliotekę Towarzystwa Historyczno-Literackiego. Niemcy zniszczyli także Archiwum Akt Dawnych i Archiwum Skarbowe. Straty w polskiej dokumentacji państwowej i kulturowej z tego okresu są nieodwracalne” – podaje se.pl.
Zniszczono też kościoły i klasztory. Wśród nich „m.in. kościół św. Krzyża, katedra św. Jana, kościół Wizytek i Bernardynów, kościół św. Augustyna na Muranowie”.
„Wysadzano nie tylko budynki – niszczono też ołtarze, rzeźby, zabytkowe konfesjonały, freski i organy” – napisano.
Łącznie w Warszawie zniszczono ponad 90 proc. obiektów sakralnych.
Zniszczono też Uniwersytet Warszawski, Politechnikę Warszawską, Szkołę Główną Handlową oraz spalono laboratoria, biblioteki wydziałowe i archiwa studenckie.
„Na liście całkowicie zniszczonych zabytków znalazły się także: Pałac Saski, Pałac Brühla, gmach Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, kamienice Starego Miasta, ratusz przy Placu Teatralnym, monumenty historyczne i pomniki, m.in. Pomnik Mickiewicza, Pomnik Jana Kilińskiego i Pomnik ks. Józefa Poniatowskiego” – czytamy.
Mimo odbudowy, Warszawa nie jest tym samym miastem, co przed niemieckim zniszczeniem. Części budynków nigdy nie odbudowano, np. Pałacu Kronenberga czy Pałacu Brühla, „który był jedną z najpiękniejszych klasycystycznych rezydencji Warszawy”.
DC (Źródło: se.pl / nczas.info)
Ps. Pamiętajmy o udziale Ukraińców w mordowaniu Powstańców Warszawy!
(Źródło: Katarzyna Sokołowska – https://x.com/Kasiasok123/status/1951023094862098466?t=uCo1HI_FEnHA84zdRpJYsw&s=09).
Warszawianka . Śpiewnik Niepodległości .
W skład sił niemieckich znajdujących się w Warszawie w 1944 r. bezpośrednio przed wybuchem powstania wchodziły liczne jednostki kolaboracyjne złożone głównie z byłych obywateli Związku Sowieckiego.
Były to:
– 209 kozacki batalion Schutzmannschaften (policja pomocnicza), sformowany z samodzielnych kompanii 3 miesiące przed powstaniem,
– 572 batalion kozacki piechoty płk Zinowiewa,
– 69 batalion kozacki,
– 580 dywizjon kawalerii kozackiej Osttruppen,
– 34 pułk strzelecki policji SS, który miał dwa bataliony niemiecko-ukraińskie.
Żołnierze z tych oddziałów pochodzili głównie z Ukrainy Wschodniej, w większości nie znali języka polskiego.
W Warszawie były również dwie ukraińskie kompanie policyjne (prawdopodobnie wchodzące w skład Ukraińskiej dywizji Waffen SS Galizien -Hałyczyna) oraz ukraińska formacja w straży Pawiaka.
Natychmiast po wybuchu powstania Niemcy zaczęli organizować pomoc walczącym oddziałom garnizonu warszawskiego i jednostkom frontowym 9. Armii zaskoczonym w trakcie przemarszu przez Warszawę.
Została utworzona Grupa Korpuśna von dem Bacha, w skład której wchodziły:
– Grupa Bojowa Rohr,
– Grupa Bojowa Reinefarth,
– Grupa Szturmowa Schmidt,
– Jednostki podporządkowane bezpośrednio.
W pierwszej fazie było to łącznie ok. 6.000 żołnierzy Wehrmachtu, 4300 SS-manów, funkcjonariuszy policji i Służby Bezpieczeństwa i przybywające jednostki.
Pierwsze oddziały „odsieczy” dotarły do Warszawy około 4 sierpnia 1944 r. Oprócz oddziałów niemieckich Grupie von dem Bacha były liczne oddziały kolaborantów.
W Grupie Bojowej Rohr był m. in.:
– 4 szwadron 580 pułku kawalerii kozackiej,
– 209 batalion Kozaków „Schumma”,
– grupa szturmowa RONA – Brygada Kamińskiego wcielona do SS jako SS_Brigade.
W grupie Szturmowej Dirlewanger zwanej także Brygadą Dirlewangera, która była częścią Grupy Bojowej Reinefart były m. in.:
– 3 pułk kozacki,
– batalion pułku „Bergman” (azerbejdżański),
– 1 batalion 111 pułku azerbejdżańskiego,
W Grupie Szturmowej Schmidt był m. in.:
– IV batalion 57 pułku Kozaków,
– pluton wsparcia 111 pułku azerbejdżańskiego,
W jednostkach podporządkowanych bezpośrednio w grupie osłony:
– 572 batalion Kozaków,
– 69 batalion Kozaków,
– 580 pułk kawalerii Kozaków,
– 34 pułk strzelecki policji SS, który miał dwa bataliony niemiecko-ukraińskie.
Do Korpusu dołączyły później:
– 579 batalion Kozaków,
– 580 szwadron kawalerii Kozaków.
Użyte były głównie do zewnętrznej blokady miasta.
Źródło – http://www.sppw1944.org/
„Liczba ofiar:
▪️Powstania Warszawskiego ≈ 200 tys.
▪️Ludobójstwa na Wołyniu ≈ 200 tys.
▪️Tzw. „Nadmiarowych Zgonów” podczas projektu „Pandemia” ≈ 200 tys.
W przypadku każdej z tych zbrodni, sprawcy pozostali i pozostaną bezkarni. (…)”.
Źródło – https://x.com/TomaszCK1/status/1951201881591607605?t=4VaC_f31CmpAe4VuBwHAVg&s=09.
Oskar Drilewanger – Wikipedia . 36 Dywizja Grenadierów SS – Wikipedia .